Nastavak istraživanja na brdu Orlovine iznad Malog Zvornika dovela su arheologe do novih materijalnih dokaza i zaključaka.

Ispod crkvenog poda na lokalitetu otkrivene su grobnice, unapred pripremljene za uglednija sveštena lica, koje su na žalost davno opljačane.

Međutim, ovde je nađen i dečji grob, vrlo bogat nalazima, i to je prvi grob tog vremena koji je uopšte istražen u ovom delu Srbije, navode arheolozi.

Na prezentaciji nalaza na lokalitetu, koja je u organizaciji lokale samouprave održana 23. jula, predsednik opštine, Zoran Jevtić, rekao je da je u ovogodišnjem lokalnom budžetu izdvojeno oko osam miliona dinara za konzervaciju, koja će uslediti nakon istraživanja.

„Sa Zavodom iz Valjeva dogovorili smo da raspišemo javnu nabavku za projektovanje, nastavak istražnih radova, konzervaciju, ali i uređenje prilaznih staza i nekoliko vidikovaca, da turisti mogu obići ovo nalazište. Želimo da ovo bude još jedna turistička atrakcija Malog Zvornika, a sigurno ćemo se za pomoć obratiti državi, kao u slučaju Podzemnog grada Karađođevića“, ispričao je Jevtić.

Arheološka istraživanja na lokalitetu ‘’Orlovine’’ iznad Malog Zvornika, počela su 2013. godine, a za njegovo otkrivanje zaslužan je profesor istorije Dejan Paviću, koji je preminuo pre nekoliko godina.

Radovi na otkrivanju lokaliteta nastavljeni su posle višegodišnje pauze.

Aktuelano je dalje istraživanje crkve, koja potiče iz 6. veka, čije dimenzije prelaze 30 metara, a što pokazuje da su ‘’Orlovine’’ u prošlosti bile važan crkveni i administrativni centar.

Arheolog Dejan Radičević, profesor na beogradskom Filozofskom fakultetu, rekao je da je crkva zanimljiva po monumentalnosti, da pripada ranovizantijskom periodu i da po dimenzijama i načinu gradnje spada u red najvećih kod nas.

„Na Orlovinama se nalazio regionalni centar tog vremena. Bio je izuzetno važno strateško mesto, jer se nalazio na glavnim komunikacijama tog doba.Ovuda je išao magistralni put iz Panonije do Jadrana. Ovo je okolina i zaleđe vrlo bogato rudama, koje su u ona vremena bila dragocene. Ovde je značajno i otkriće ranosrednjovekovnog, starosrpskog horizonta, koji je pokazivao obnovu života na ovom prostoru, negde već u 10. veku i to bi nam bili najstariji tragovi iz te epohe na ovim prostorima. To su nova otkrića kakva nismo imali, ne samo u Podrinju nego su uopšte, retka u ovom delu Srbije“, ispričao je Radičević.

On je naveo da je Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Valjeva pripremio konzervatorski projekat i prvi put ove godine, zahvaljujući finansijskoj potpori malozvorničke opštine, koja od početka podržava istraživanja, neće morati da zatrpavaju iskope.

„Do sada smo bili prinuđeni da ono što istražimo dokumentujemo pa zatrpamo, a sada posle nas dolazi ekipa koja će početi konzervatorske radove“, objasnio je Radičević, dodajući da će ovde zaživeti arheološki park koji će biti ponos Srbije.

Radivoje Arsić, arheolog iz valjevskog Zavoda, kazao je da je cilj da kroz izradu projektne dokumentacije, stručnu i istraživačku pomoć doprinesu da se lokalitet bolje istraži i predstavi javnosti što zaslužuje po svojim kvalitetima.

„On predstavlja nešto što je izuzetno za naše prostore i trudićemo se da se što pre crkva konzervira, a potom i drugi delovi ovog arheološkog nalazišta“, istakao je on.

Prema tvrdnjama stručnjaka, „Orlovine“ su, posle Caričinog grada u opštini Lebane, drugi značajan arheološki lokalitet u Srbiji, koji svedoči o životu na ovom prostoru u vreme vladavine vizantijskog cara Justinijana.

Procenjeno je da se utvrđenje nalazilo na prostoru većem od 40 hektara i utvrđeno da se sa vrha brda jednim svojim krakom spuštalo na Drinu, mada ima bedema i na drugoj strani.

Tajne koje i dalje krije intrigiraće arheologe i ubuduće i motivisati ih da traže nove dokaze o ranijem životu na prostoru današnjeg Malog Zvornika.

Ljiljana Ristanović